عباس قديانى

279

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

مخبر السلطنه در سال 1306 ه . ش . استاندارى خراسان در سال 1308 ه . ش . و وزارت داخله در كابينه دوم محمد على فروغى در سال 1312 . محمود جم پس از سقوط كابينه فروغى ، در 11 آذر 1314 به نخست‌وزيرى رسيد و تا آبان 1318 رئيس الوزرا بود . روز سوم آبان 1318 رضا شاه بعد از ايراد نطق افتتاحيه مجلس دوازدهم ، در تالار آيينه مجلس شوراى ملى ، دكتر متين دفترى را مأمور تشكيل كابينه كرد و جم را نيز به وزير دربارى منصوب نمود كه تا استعفاى رضا شاه اين سمت را حفظ كرد . محمود جم در سال 1320 سفير ايران در مصر شد و در ترميم كابينه قوام السلطنه در شهريور 1326 به وزارت جنگ منصوب شد . مجددا در سال 1326 وزير دربار شد ، ولى در سال 1327 از وزارت دربار معاف و به عنوان والى آذربايجان راهى تبريز شد و سپس سفير ايران در رم گرديد . محمود جم دو دوره به عنوان سناتور انتخابى كرمان ( از 1322 تا 1340 ) و دو دوره سناتور انتصابى كرمان ( از سال 1342 تا 1350 ) به مجلس سنا راه يافت . البته در دوره دوم عمر او به آخر مجلس سنا ( تا 9 شهريور 1350 ) كفاف نداد و در نوزدهم مرداد ماه 1348 ، در تهران درگذشت و جنازه‌اش در ابن بابويه به خاك سپرده شد . از اهم وقايع دوران نخست‌وزيرى محمود جم مىتوان به موارد ذيل اشاره نمود : كشف حجاب ، شهادت آيت الله سيد حسن مدرس و قتل نصرت الدوله فيروز در زندان ، خودكشى على اكبر داور ( وزير ماليه جم ) ، قطع روابط سياسى ايران و آمريكا به‌علت توهين پليس آمريكا به وزيرمختار ايران ، قطع روابط سياسى ايران و فرانسه به علت درج مطالب اهانت‌آميز نسبت به رضا شاه در مطبوعات فرانسه ، انعقاد پيمان اتحاد بين ايران ، تركيه ، عراق و افغانستان معروف به پيمان سعدآباد ، حل اختلافات مرزى ايران و عراق ، لغو قرارداد نفت شمال و اتمام ساختمان سراسرى راه‌آهن ايران و بهره‌بردارى از آن . جمال الدين امير جمال الدين فرزند تاج الدين على شروانى از وزراى امير على پادشاه از ايلخانان مغول . در ايامى كه امير شيخ حسن نويان كه پسر عمه سلطان ابو سعيد ايلخان بود محمد خان را به پادشاهى برگزيده از روم به عزم جنگ با امير على پادشاه و موسى خان ياور او به آذربايجان لشكر كشيد . جنگ بين آنان در قرادره از توابع الله ثاق به وقوع پيوست . سرانجام امير على پادشاه شكست خورد و كشته شد و بدين ترتيب وزارت امير جمال الدين شروانى پايان يافت . جمال الدين دستجردانى متوفى به سال 695 ه . ق . ، وزير بايدو خان و غازان خان مغول . از جوانى در ديوان بغداد منشأ خدمات شد ، و حتى مدتى صاحب ديوانى بغداد شد . بايدو خان او را به وزارت برگزيد ، و بعد از او غازان خان نيز يك چند وزارت به او داد . اما اين وزارت او طولى نكشيد ، و بعد از دو ماه به امر غازان كشته شد . جمال واعظ سيد جمال واعظ ، خطيب معروف اوايل انقلاب مشروطيت ، پسر آقا سيد عيسى عاملى . وى در هنگام ظهور فكر مشروطيت به آزادىطلبان پيوست ، و در منابر و مجالس غالبا از منافع آزادى و از مضار استبداد سخن مىراند . بعد از به توپ بستن مجلس توسط